Sociaal

Migratie bepaalt vrijwel de hele bevolkingsgroei: in 2025 kwamen er per saldo zo'n 94.000 mensen bij, terwijl er meer mensen overleden dan werden geboren. Zonder nieuw beleid groeit Nederland naar 19,6 miljoen inwoners in 2050, met druk op woningen, zorg en ruimte. Asiel, studie, arbeid en gezin hebben elk eigen oorzaken, en een economisch model dat leunt op goedkope, flexibele arbeid trekt migratie aan. Burgerplatform wil eerst prikkels weghalen die dat model in stand houden, zoals het doorlenen van uitzendkrachten en sectorale belastingvoordelen, met asiel binnen het Europese kader.

Asielmigratie is een van de meest complexe en veelbesproken thema’s van deze tijd. Het raakt aan fundamentele mensenrechten, internationale verdragen, politieke keuzes en diepgaande menselijke verhalen.

Wie geen vast woonadres heeft, heeft recht op een briefadres; gemeenten zijn daartoe sinds 2022 wettelijk verplicht. Toch weigeren gemeenten dat in de praktijk, en zonder inschrijving is er geen DigiD, uitkering, zorgverzekering of toeslag. Burgerplatform stelt als stopmaatregel voor dat gemeenten de bestaande wet naleven. Volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 16 miljoen euro per jaar aan welvaart op, ruim 5 euro per euro overheidsgeld; hoe vaak een briefadres wordt geweigerd, wordt nog nergens geregistreerd.

De kostendelersnorm verlaagt de bijstand en enkele andere uitkeringen naarmate er meer volwassenen op een adres wonen. Dat raakt ruim 42.000 huishoudens en maakt het financieel onaantrekkelijk om iemand in huis te nemen, bijvoorbeeld voor mantelzorg, tijdelijke opvang of na dakloosheid. Burgerplatform wil deze perverse prikkel weghalen, niet met volledige afschaffing (die is als middel om woningen vrij te spelen te duur) maar met gerichte uitzonderingen voor die situaties. Volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 20 miljoen euro per jaar aan welvaart op.

Huurtoeslag, zorgtoeslag en kindgebonden budget moet je zelf aanvragen, ook als de Belastingdienst al weet dat je er recht op hebt. Daardoor blijft jaarlijks circa 889 miljoen euro onbenut (Dienst Toeslagen, 2026), vooral bij zelfstandigen, net-gepensioneerden en particuliere huurders. Burgerplatform stelt voor de toeslag automatisch toe te kennen waar het recht al vaststaat. Volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 140 miljoen euro per jaar aan welvaart op, ongeveer 7 euro per euro overheidsgeld.

Dienst Toeslagen keert jaarlijks zo'n 21,6 miljard euro uit aan 6 miljoen huishoudens. Omdat een toeslag een voorschot is op een geschat inkomen, krijgt bijna een kwart achteraf een terugvordering, terwijl 9 tot 12 procent zijn recht niet gebruikt; dat geeft onzekerheid, schulden en hoge uitvoeringskosten. Burgerplatform wil stap voor stap van voorschot en terugvordering naar zekerheid vooraf: kinderopvang direct financieren, toeslagen automatisch toekennen waar het recht vaststaat en daarna zorgtoeslag en kindregelingen vervangen. De doorrekening is in uitvoering.

Problematische schulden kosten de samenleving 8,5 miljard euro per jaar (IBO, indicatief, alle problematische schulden samen). De overheid maakt het soms zelf erger: verhogingen bij te laat betaalde verkeersboetes lopen op tot drie keer het oorspronkelijke bedrag, en bij verrekening zakt het inkomen soms onder de beslagvrije voet. Burgerplatform wil eerst die escalatie stoppen, met het eigen voorstel van het CJIB (20 euro, daarna 20 procent) en een beslagvrije voet die ook bij verrekening geldt. Volgens onze MKBA levert dat indicatief tientallen miljoenen euro per jaar aan welvaart op.

De nieuwe pensioenwet zou een poging moeten zijn om meer transparantie te bieden en een hoger rendement voor de premiebetalers. Allen worden deze ambities op geen enkele manier waargemaakt.

De bouw is verantwoordelijk voor 40% van de CO2 emissies. Door gebruik van staal, beton, grondstoffen, transport e.d. is de impact hiervan groot. Er zijn echter andere bouwtechnieken waardoor gebouwen een opslagplaats worden van CO2. Dat is biobased bouwen.