Nieuwsoverzicht
Burgerplatform volgt het nieuws over beleid dat burgers raakt: klimaat, energie, gezondheid, natuur en publieke financiën. De redactie verzamelt berichten en bekijkt ze vanuit het publiek belang. Wat is er nieuw, wat was al bekend, en wie draagt de kosten? Nieuwe feiten worden vastgelegd als datapunten en gebruikt in de maatschappelijke kosten-batenanalyses. Zo wordt nieuws bouwmateriaal voor beter beleid.
- Nieuwsberichten. Korte berichten over rapporten, onderzoek en besluiten, met verwijzing naar de bron.
- Reconstructies. Hoe een schadelijk beleidsbesluit tot stand kwam en welke waarschuwingen er vooraf waren. Bijvoorbeeld Q-koorts 2007 tot 2010, datacenters naar Nederland gehaald en overcapaciteit in de afvalverbranding. Samen vormen ze de reconstructie van de polycrisis.
- Van nieuws naar analyse. Feiten uit het nieuws komen terug in de analyses en in de voorstellen voor beter beleid.
- Alle berichten staan op de nieuwspagina.
Recordstijging zorgpremie: SP wil nationaal zorgfonds, Burgerplatform wil eerst het eigen risico weg
22-10-2026: DSW verhoogt de basispremie voor 2027 met 14,75 euro naar 173,25 euro per maand. SP-fractievoorzitter Jimmy Dijk wijt dat mede aan marktwerking en pleit voor een nationaal zorgfonds. Burgerplatform wijst op het eigen risico als directe oorzaak van zorgmijding.
NVDE: duurzame energie bespaarde sinds de oorlog in Iran bijna 8 miljard euro aan fossiele import
22-10-2026: Volgens een schatting van de Nederlandse Vereniging Duurzame Energie hoefde Nederland van maart tot oktober 7,7 miljard euro minder aan olie en gas te importeren dankzij zon, wind, duurzame warmte en elektrisch rijden. Het is een schatting van de branche zelf; de rekenmethode is niet gepubliceerd.
VGZ vraagt 34 gemeenten om gemeentepolis: 160.000 minima missen bescherming tegen zorgkosten
22-10-2026: Zorgverzekeraar VGZ heeft de 34 gemeenten zonder gemeentepolis aangeschreven. Volgens het Instituut voor Publieke Economie lopen 160.000 mensen met een laag inkomen die bescherming mis. Burgerplatform wijst op de oorzaak: een hoog eigen risico en bezuinigingen op gemeentelijk minimabeleid.
Amsterdam onderzoekt verbod op wegwerpverpakkingen: aanpak bij de bron in plaats van vegen met de kraan open
21-10-2026: Amsterdam laat een verbod op wegwerpbekers en bakjes voor onderweg uitwerken. Volgens juridisch onderzoek van CircuLaw mag dat, als de gemeente onderbouwt dat lichtere maatregelen niet genoeg hielpen. Burgerplatform ziet het als de juiste volgorde: eerst stoppen bij de bron, dan opruimen.
Bossenstrategie loopt ver achter: van 37.000 hectare nieuw bos is pas 4.000 geplant
21-10-2026: Zes jaar na de Bossenstrategie hebben de provincies samen ongeveer 4.000 hectare nieuw bos aangeplant. Het doel is 37.000 hectare in 2030. Gebrek aan geld en grond remt de aanleg. Burgerplatform ziet bos als investering in brede welvaart.
VN: overschrijding van 1,5 graad onvermijdelijk, terugkeer vraagt afkoeling
21-10-2026: Het milieuprogramma van de VN concludeert in het Emissions Gap Report 2026 dat de opwarming door 1,5 graad gaat. In het gunstigste scenario piekt die op 1,7 tot 1,8 graad en is 320 gigaton CO2 verwijdering nodig om terug te keren. Burgerplatform ziet daarin onderbouwing voor maatregelen die de energiebalans herstellen en de aarde actief laten afkoelen.
Meerprijs biologisch in de supermarkt loopt op, boeren zien er weinig van terug
20-10-2026: Biologische boodschappen zijn in de supermarkt gemiddeld 66 procent duurder dan gangbare, blijkt uit een prijspeiling van de Consumentenbond. De Keuringsdienst van Waarde laat zien dat boeren maar een klein deel van die meerprijs krijgen. Volgens een opdrachtonderzoek van Profundo voor Milieudefensie rekent de keten 40 procent te veel.
DNB-president Sleijpen: elke fractie van een graad telt, ook voor de economie
20-10-2026: DNB-president Olaf Sleijpen zegt dat 1,5 graad bijna buiten bereik is, maar dat er nog een keuze is tussen een gevaarlijke en een beheersbare toekomst. Uitstoot verminderen noemt hij de enige blijvende manier om economische schade te beperken. De energie-onbalans van de aarde is intussen recordhoog. Burgerplatform opent een dossier over afkoeling van de planeet.
Funderingsloket krijgt bijna vier keer zoveel meldingen na droge zomers, maar een melding is nog geen schade
19-10-2026: Het landelijke Funderingsloket kreeg deze zomer en nazomer 3,8 keer zoveel meldingen van scheuren en verzakking als een jaar eerder. KCAF ziet droogte als sterke factor, maar wijst ook op de grotere bekendheid van het loket. Joop maakt er snel toenemende schade door ongekende droogte van. Burgerplatform wil eerst het beleid aanpakken dat de grondwaterstand verlaagt, en pas daarna het herstelfonds.
Kabinet geeft 400 miljoen voor zuidelijk deel Zuidasdok, noordelijke tunnel krijgt geen geld uit Mobiliteitsfonds
19-10-2026: Het kabinet stelt 400 miljoen euro extra beschikbaar voor de zuidelijke tunnel en de zuidzijde van knooppunt Amstel, maar de noordelijke tunnel en de verbreding van de noordbaan van de A10 krijgen geen geld uit het Mobiliteitsfonds. Het tekort op Zuidasdok ligt tussen 1,15 en 1,3 miljard euro. Burgerplatform ziet een kans om het wegdeel opnieuw te wegen tegen investeringen in OV en wijken.
Boek Gif: chemische stoffen hoeven niet zoals medicijnen vooraf te worden getoetst
18-10-2026: In het boek Gif betogen milieuchemicus Jacob de Boer en journalist Rolf Heynen dat chemische stoffen op de markt komen zonder de veiligheidstoets die voor medicijnen sinds de Softenon-affaire geldt. Bij Vroege Vogels lichtten zij dat toe. Burgerplatform legt hun belangrijkste stellingen naast de regels en cijfers van ECHA, RIVM en de Europese Unie.
Onderzoek naar langdurige klachten na coronavaccinatie loopt vast op financiering en publicatie
18-10-2026: Wetenschappers die langdurige klachten na coronavaccinatie onderzoeken, krijgen hun werk moeilijk gefinancierd en gepubliceerd. Dat blijkt uit onderzoek van Pointer, Trouw en The Investigative Desk. De vaccins hebben volgens grote studies veel levens gered en hebben enkele erkende, zeldzame bijwerkingen. Juist daarom is onafhankelijk onderzoek naar onverklaarde klachten nodig.
Vlas keert terug op de akker: areaal groeit, verwerking blijft het knelpunt
18-10-2026: Een groep Friese pioniers wil vlas terugbrengen in de provincie die rond 1880 de grootste vlasproducent van Nederland was. Het Nederlandse areaal vezelvlas groeide van 2.364 hectare in 2023 naar voorlopig 4.077 hectare in 2026. De verwerking is de zwakke schakel: er is nog ÊÊn Nederlandse vlasverwerker en isolatiefabrieken voor vezels ontbreken.
Lancet-commissie: zeventien catastrofale dreigingen voor de gezondheid tot 2100, van kernoorlog en AI tot obesitas en klimaat
18-10-2026: Een commissie van The Lancet brengt zeventien onderling verweven dreigingen voor de menselijke gezondheid tot 2100 in kaart. Kernoorlog en kwaadwillig gebruik van AI hebben volgens de commissie uitstervingspotentieel. De meeste schade is met beleid te voorkomen, met obesitas, onderwijs en ongelijkheid als grootste posten.
Fiscale wetenschappers met een dubbele pet
17-10-2026: De beroepsvereniging van belastingadviseurs stelt voor het universitaire fiscale onderwijs op termijn te bundelen in ÊÊn faculteit met drie vestigingen. Vakgroepen fiscaal recht zien daarin een bedreiging voor de academische onafhankelijkheid. Tegelijk studeren er minder fiscalisten af en verwacht de Belastingdienst tekorten, terwijl op de dienst opnieuw wordt bezuinigd. Al eerder bleek dat een groot deel van de hoogleraren belastingrecht ook voor de adviespraktijk werkt.
Kolencentrales onderzoeken volledige overstap op biomassa na 2030: de feiten over uitstoot, subsidie en claims
17-10-2026: RWE, Uniper en Onyx Power onderzoeken of hun kolencentrales na het kolenverbod van 2030 volledig op biomassa kunnen draaien. Burgerplatform zet de feiten op een rij: de uitstoot, de subsidies, de rol van het beleid in 2007, de claims en compensaties, en een open onderzoeksvraag over de samenhang tussen subsidie en claims.
Thwaitesgletsjer kan tot 2100 3 centimeter bijdragen aan zeespiegelstijging, twee keer zoveel als gedacht
17-10-2026: Een nieuw ijskapmodel voorspelt dat de Thwaitesgletsjer in West-Antarctica tot 2100 maximaal ongeveer 3 centimeter kan bijdragen aan de mondiale zeespiegelstijging, ongeveer twee keer zoveel als eerdere projecties, zelfs zonder extra opwarming. De studie gaat niet over meters zeespiegelstijging. Voor de Nederlandse kust bepaalt vooral Antarctica hoe snel de zee stijgt.
Reconstructie: datacenters naar Nederland gehaald
16-10-2026: De overheid haalde via de NFIA actief hyperscale datacenters naar Nederland, zonder dat een maatschappelijke kosten-batenanalyse bekend is. In 2022 volgde een stop op nieuwe hyperscales buiten twee gebieden. Kosten volgens bronnen: geen totaalbedrag, wel beslag op een vol stroomnet en netkosten die grotendeels bij kleinverbruikers liggen. Herstel: deels.
Reconstructie: overcapaciteit in de afvalverbranding
16-10-2026: Het Rijk liet in de LAP's de capaciteitssturing van de afvalverbranding los. Minister Cramer greep in 2009 niet in bij de nieuwe oven in Harlingen en stelde geen limiet aan de capaciteit, maar sloot een convenant tegen uitbreiding tot 2020. Kosten volgens bronnen: geen bedrag genoemd, wel structurele import van afval. Herstel: deels, met een moratorium sinds 2021.
Wilt u uw onderwerp hier terugzien of heeft u suggesties voor verbetering? Stuur een mail aan beleidsplan@burgerplatform.nu
Kennisbank
Dit is een overzicht van relevante beleidsonderwerpen. De artikelen komen van wetenschappers, (onderzoeks)journalisten en reguliere media. Per onderwerp vindt u (zover beschikbaar) een uitleg, achtergrond informatie (w.o. video) en nieuwsberichten. Deze informatie bevat ook gerelateerde onderwerpen en (waar aanwezig) verwijzingen naar beleidsvoorstellen. Wilt u bijdragen of heeft u suggesties? Laat het ons weten.
Het is essentieel dat de burger toegang heeft tot onafhankelijke journalistiek op zowel lokaal, regionaal, nationaal als internationaal niveau. De coronacrisis heeft de behoefte bij de burger voor onafhankelijk en betrouwbaar nieuws extra zichtbaar gemaakt.
Energieonafhankelijkheid en duurzaamheid gaan hand in hand. Door energiebesparing, slimme energienetwerken en duurzame opwekking wordt zelfvoorzienendheid vergroot. De importvan kolen, olie en gas kan dan verminderen. Het sterk verminderen van de gaswinning in Groningen zorgt echter voor meer afhankelijkheid. Van onder andere Russisch gas. Dat terwijl de industrie achterblijft bij het behalen van wettelijke besparingsverplichtingen.
De zorguitgaven stegen van 53 miljard euro in 2006 naar ruim 120 miljard euro in 2025, ruim 10 procent van het bbp (CBS). Toch zag 6 procent van de mensen in 2025 af van zorg vanwege de kosten (Nivel), en gaat bijna een derde van de werktijd in de zorg op aan administratie (CBS). Burgerplatform kiest niet voor een stelselwissel, maar wil eerst het verplicht eigen risico als drempel weghalen, met inkomensafhankelijke financiering zoals het CPB die in 2019 doorrekende. Daarnaast krijgen verzekerden echte zeggenschap over de zorginkoop. De analyse is in uitvoering.
De farmaceutische industrie kwam eind 19e eeuw tot bloei vanuit de Duitse verfindustrie, die over de benodigde chemische processen beschikte. Na het Softenon-schandaal in de jaren 60 werden de toelatingseisen voor medicijnen strenger maar deze standaarden zijn de afgelopen decennia verwaterd. (Verkeerd) Medicijngebruik is momenteel de derde doorsoorzaak. Maar ook vaccinaties zijn een bron van ziektelast. Doordat de markt zijn eigen onderzoek doet, binnen het neoliberale referentiekader, is belangenverstrengeling en bron van problemen.
Ongeveer 30 procent van de Nederlanders woont binnen 250 meter van landbouwgrond. Het RIVM meet bij omwonenden een hogere blootstelling aan bestrijdingsmiddelen en noemt een verband met ziekten als Parkinson plausibel. Toch gaat de toelating uit van 'veilig, tenzij schade bewezen is', waardoor de bewijslast bij de samenleving ligt. Burgerplatform wil eerst stoppen met middelen die PFAS-afbraakproducten (TFA) in het grondwater brengen, te beginnen in grondwaterbeschermingsgebieden, en daarna toelating volgens het voorzorgbeginsel en een heffing waarmee de producent meebetaalt.
De aarde neemt meer energie op dan ze uitstraalt. Volgens de jaarlijkse update van de IPCC-indicatoren was die energie-onbalans 1,12 watt per vierkante meter over 2013 tot en met 2025, ruim twee keer zo veel als in 1976 tot en met 1995, en de WMO meldt voor 2025 de hoogste waarde sinds 1960. Zolang de onbalans positief is, warmt de aarde verder op. Dit dossier verzamelt de onderbouwing voor maatregelen die de onbalans herstellen en de planeet weer laten afkoelen.
Dankzij subsidies wordt houtige biomassa (bomen, snoeihout) in grote mate gebruikt voor het opwekken van warmte en stroom. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) schreef al in 2015 dat er geen wetenschappelijke onderbouwing is voor dit beleid. Daarmee wordt er nu geld dat bedoeld is voor duurzame opwekking, ingezet om klimaatverandering te versnellen in plaats van af te remmen.
Hoe kunnen we de groei van bossen en rewilding stimuleren?
Global warming is al in 1890 door Arrhenius beschreven, maar ook in 1985 getuigden Amerikaanse wetenschappers over de impact van uitstoot van broeikasgassen. Door een isolerende deken in de atmosfeer wordt er meer warmte van de zon vastgehouden. Voor 90% wordt deze opgenomen in de oceanen.
Volgens het Rli-advies Goed gefundeerd uit 2024 krijgen tot 2035 ongeveer 425.000 gebouwen te maken met funderingsschade en kan dat binnen 25 jaar oplopen tot 780.000. De kosten van bouwkundig herstel kunnen tot 2050 oplopen tot 54 miljard euro als er niets gebeurt. Het Rijk trekt in de eerste tranche van de Nationale Aanpak Funderingen tot en met 2028 in totaal 56 miljoen euro uit.