Analyse dossier
Disproportionele Wahv-verhogingen bij te late betaling (B1)
Automatische verhogingen bij te late betaling van verkeersboetes (Wahv) lopen op tot 300% van het oorspronkelijke bedrag (50% na de eerste, verdubbeling na de tweede aanmaning), ongeacht het vermogen om te betalen. Het CJIB noemt dit in de eigen Stand van de Uitvoering 2025 zelf disproportioneel en uit de pas lopend met straf- en bestuursrecht, en draagt een alternatief aan: eerste verhoging €20, tweede verhoging 20% van het openstaande bedrag.
Grondoorzaak
Door de regel uitgelokte schade: de verhoging is gekoppeld aan het onvermogen om op tijd te betalen, niet aan de ernst van het feit. Een boete van €150 kan zo uitgroeien tot €450 bij precies de groep die het niet kan betalen, waarna de vordering vaak alsnog oninbaar blijkt.
Financieel lek
€ 173 M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
7 /10
Complexiteit
4 /10
Escalatierisico
8 /10
Video / media
Analyse
Rekensom op basis van CJIB-tarieven en -aantallen (1.054.880 eerste en 623.761 tweede verhogingen in 2025): huidig regime €275 mln/jr opgelegde verhogingen, CJIB-variant €38 mln/jr, afname €237 mln/jr waarvan €64 mln/jr officieel gederfde ontvangsten en €173 mln/jr schuld die wordt opgelegd maar de staat nooit bereikt. MKBA-doorrekening (centraal): baten €50 mln/jr, kosten €64 mln/jr (de derving), saldo -€13 mln/jr, NCW30 -€0,28 mrd in de basisvariant maar +€1,01 mrd met verdelingsgewicht 2,0 (herrekend 30-09-2026, discontovoet 2,8/1,8%, horizon 30 jaar; gevoeligheid 2,25%/30j: -€0,30 mrd resp. +€1,09 mrd; horizon 50 jaar: -€0,37 mrd resp. +€1,36 mrd; horizon 30 jaar gehandhaafd: regelwijziging zonder kapitaalgoed, voortbestaan van het stelsel onzeker) (de €64 mln blijft in de portemonnee van huishoudens die de boete niet konden betalen). Een rechtbank heeft prejudiciële vragen aan de Hoge Raad gesteld over strijdigheid met het EVRM.Financiële impact
Minimaal financieel lek
173000000,00
per jaar
Maximaal financieel lek
275000000,00
per jaar
Maatschappelijke kosten
getval.parsetemplate:Column 'f_volume_societal_eur' does not belong to table Table.: fields:AnalysisId, EntityID, MandateId, SubjectId, Title, ProblemDescription, RootCause, F_Volume_EUR_Min, F_Volume_EUR_Max, F_Volume_Societal_Min_EUR, F_Volume_Societal_Max_EUR, F_ExposedRisk_Min_EUR, F_ExposedRisk_Max_EUR, F_Volume_MIO_Min, F_Volume_MIO_Max, S_Damage_Score, C_Complexity_Index, E_Escalation_Risk, Dimension, CrossSectoral, CreatedAt, CreatedBy, FullAnalysisText, AnalystView, CitizenView, InnovatorView, DoerView, UpdatedAt, UpdatedBy, ShortName, Analysis_Url, Analysis_ImageUrl, AgentId, AgentStartDate, ReliabilityClassId, ApprovedAt, ApprovedBy, LockedAt, alternator, rowid,
per jaar