Dossier
Financien en fiscaliteit
CO2-belasting
Een CO2-prijs laat de vervuiler betalen. Grote uitstoters vallen onder het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) en sinds 2021 geldt in Nederland daarbovenop een CO2-heffing voor de industrie. Tegelijk subsidieert de overheid fossiel gebruik nog: CPB en PBL kwamen voor 2021 op ruim 17 miljard euro aan fossiele energiesubsidies (indicatief), onder meer via energiebelastingkortingen voor grootverbruikers. Burgerplatform wil die voordelen eerst wettelijk afbouwen met een einddatum, zodat de CO2-prijs echt werkt, en daarna producenten van fossiele brandstoffen verplichten CO2 terug te nemen.
-
15628 keer bekeken - Work in progress: dit dossier wordt nog aangevuld en geredigeerd
Analyse
Probleem, grondoorzaak en impact
Analyse dossier
Fossiele subsidies
Er zijn diverse fiscale regelingen en subsidies waar de fossiele industrie van profiteert
Grondoorzaak
Financieel lek
€ 37.500 M
minimale jaarlijkse derving
Sociale schade
9 /10
Complexiteit
7 /10
Escalatierisico
8 /10
Standpunt Burgerplatform
Achtergrond
Het dossier
Voorkomen is beter dan genezen
Maatregelen: eerst stoppen, dan de bron, dan herstel
We ordenen oplossingen in drie stappen. Eerst voorkomen dat de schade groter wordt, dan de oorzaak wegnemen, en pas daarna repareren wat er al misging.
Stoppen
Voorkom dat het probleem groter wordt.
- CONCEPT Stop: einde impliciete subsidie grootverbruikers via energiebelasting, begroting en openbaarheid (datacenters, zware industrie)CONCEPT - stopmaatregel (RuleId 10). Grootverbruikers krijgen EB-voordelen (degressie, vrijstellingen) zonder tegenprestatie. Platform, juridisch getoetst (Action 296): bouw de EB-schijf boven 10 mln kWh bij wet af, schrap de vrijstellingen van art. 64 Wbm, sta een verlaging alleen toe op objectieve wettelijke criteria (art. 17 ETD), maak voordelen per bedrijf openbaar via een wettelijke publicatieplicht, houd nettarieven kostenreflectief en geef steun alleen via de begroting.
- CONCEPT Stop: fossiele voordelen wettelijk afbouwen met einddatum, MKBA-plicht voor nieuwe regelingen en opbrengst naar Fonds Brede WelvaartCONCEPT - stopmaatregel (RuleId 10, eerste stap van het clawback-pakket). De overheid subsidieert het gedrag waarvan zij later de schade wil verhalen: ca. EUR 29,6-29,8 mld per jaar aan fossiele voordelen (MN2027, bruto). Platform: kaderwet met per regeling een wettelijk afbouwpad en einddatum, MKBA-plicht met WLO 2025-CO2-prijzen voor elke nieuwe of verlengde fossiele regeling, en de opbrengst (deels) naar het Fonds Brede Welvaart. EB-degressie: zie policy 216.
Bij de bron
Neem de oorzaak weg.
- CONCEPT Bron: CO2-terugnameplicht voor producenten en importeurs van fossiele brandstoffen (prospectief, bij voorkeur EU) met vervangende bijdrageCONCEPT - bronmaatregel (RuleId 10). Producenten en importeurs van fossiele brandstoffen laten een oplopend percentage van de CO2 van hun producten permanent opslaan of verwijderen, tot 100% in het jaar van netto nul (Jenkins e.a. 2021). Alleen voor de toekomst; alleen CRCF-gecertificeerde permanente verwijdering telt; wie niet voldoet betaalt per ton aan het Fonds Brede Welvaart. Komt bovenop reductie, niet in plaats daarvan. Bij voorkeur via EU-recht.
Herstellen
Repareer de schade en pas je aan.
- CONCEPT Herstel: klimaatherstelheffing (Superfund-model) - aandeel historische uitstoot vanaf 1988 x Nederlandse kostenbasis, termijnen, winstplafondCONCEPT - herstelmaatregel (RuleId 10). Heffing (art. 104 Gw) op groepen met meer dan 1 Gt toegerekende uitstoot en een band met Nederland: aandeel in de mondiale uitstoot vanaf 1-1-1988 maal een door PBL/CPB geraamde Nederlandse kostenbasis (adaptatie, herstel, CO2-verwijdering). Betaling in maximaal 25 jaarlijkse termijnen, plafond in procenten van de winst, hardheidsclausule, voorrang boven dividend, opbrengst naar het Fonds Brede Welvaart. Geen straf, maar kostenverhaal.
Nog geen maatregelen in dit dossier. Doe een voorstel
Uitgewerkte oplossingen
MKBA en brede welvaart
Wat kost het, wat levert het op?
MKBA
Voor dit dossier is nog geen maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) beschikbaar. Burgerplatform weegt maatregelen op brede welvaart: niet alleen geld, maar ook gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en de gevolgen voor volgende generaties, volgens de leidraad van CPB en PBL. Heb je cijfers of bronnen? Laat het ons weten.
Verdere uitleg
Onderbouwing
Bronnen en documenten
Documenten
Links
Actief op dit onderwerp
In het nieuws
