Effect: Klimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd)

Welvaartseffect Ecologisch - Leefomgeving Eenheid: miljoen euro per jaar

Uitleg

Dit effect waardeert de mondiale welvaartsschade van broeikasgasuitstoot in euro's. Het is een welvaartseffect en telt mee in het MKBA-saldo. We meten de uitstoot fysiek in ton CO2 per jaar; die hoeveelheid hoort bij de fysieke effecten 50 (totale CO2-uitstoot) en, als deelverzameling daarvan, 52 (alleen de LTO-cyclus). De waardering is de hoeveelheid in ton maal de CO2-schaduwprijs, uitgedrukt in miljoen euro per jaar. De standaardprijzen in de rekenparameters zijn 50 (laag), 130 (midden) en 160 (hoog) euro per ton CO2-equivalent, prijspeil 2021, uit het Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1 (src:204). Voor het disconteren van toekomstige schade en baten geldt de getrapte reële discontovoet van de Werkgroep discontovoet 2025: 2,8 procent tot en met jaar 35 en 1,8 procent daarna (src:33). Als gevoeligheid tonen we twee alternatieven. Ten eerste de efficiënte CO2-prijzen uit WLO 2025 (src:182), bij een discontovoet van 2,8 procent en prijspeil 2021: in 2025 94 tot 274 euro per ton over vier scenario's (centrale bandbreedte 102-274; midden circa 150). In de noot bij de rekenparameter staat deze reeks als kandidaat-update. Ten tweede Burke, Zahid, Diffenbaugh en Hsiang (2026, Nature, src:2531), die de sociale kosten van koolstof bij 2 procent discontovoet en schade tot 2100 schatten op 1.013 dollar per ton; alleen het bbp-kanaal is meegenomen, zodat de schatting aan de lage kant is. Dit is een gevoeligheidsbron, geen vervanging van de standaard. Niet optellen met de fysieke posten 50 en 52 (dat is dezelfde CO2, alleen niet in euro's). Klimaatschade van CO2 buiten de nationale toerekening hoort in 65, en alleen het deel dat niet al in 33 zit. Niet-CO2-klimaateffecten die niet in 33 zijn meegenomen, horen in 66. Per rij in de toelichting aangeven wat wel en niet is meegenomen.

Zo reken je ermee

Positief (+) = welvaartswinst (afname uitstoot). Negatief (-) = welvaartsverlies. ValueEur in € miljoen per jaar. Quantity = ton CO2 per jaar. Standaard: 50/130/160 EUR2021 per ton (src:204). Gevoeligheid: WLO 2025 (src:182) en Burke e.a. 2026 (src:2531). Niet optellen met 50, 52, 65 of 66 voor dezelfde uitstoot.

Standaardwaardering

Standaardkengetal: CO2-schaduwprijs Handboek Milieuprijzen 2023 (laag/midden/hoog) KG-CO2-PRIJS-HMP2023

concept nog niet erkend kengetal

Laag
50
Midden
130
Hoog
160

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per ton CO2-eqPrijsjaar 2021Handboek Milieuprijzen 2023 (CE Delft)

De standaard CO2-schaduwprijs voor welvaartseffecten is 50 (laag), 130 (midden) en 160 (hoog) euro per ton CO2-equivalent, prijspeil 2021, uit het Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1. Dat is de prijs van de maatschappelijke schade van een ton uitstoot, uitgedrukt in euro's. We gebruiken hem om fysieke uitstoot om te rekenen naar euro's in het klimaateffect. Niet optellen met de fysieke CO2-posten, en niet met klimaatschade buiten de nationale toerekening of met niet-CO2-klimaateffecten voor dezelfde uitstoot. Als gevoeligheid staan er aparte kengetallen voor WLO 2025 en voor Burke e.a. 2026.
MethodeOfficiële CO2-schaduwprijs uit het Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1 (CE Delft, src:204), prijspeil 2021, exclusief btw: 50 (onder), 130 (centraal) en 160 (boven) euro per ton CO2-equivalent. Zelfde waarden in Tabel 1 p.7 als 0,050 / 0,130 / 0,160 euro per kg, in Tabel 2 p.7 als midpoint klimaatverandering, en in Tabel 33 p.130 als de set 'Voor gebruik met uitzondering van Nederlandse MKBA's' voor het jaar 2021 (in 2030: 75 / 188 / 264; in 2050: 200 / 437 / 819). Het handboek baseert deze set op preventiekosten in de literatuur (onder: CE Delft 2022b zonder CCS-restrictie; centraal: IPCC 2018, 1,5-gradenscenario met beperkte overshoot; boven: France Stratégie 2019). De midpointprijs in het handboek is de centrale waarde van 130 euro per ton CO2-eq (p.130). Toepassing: fysieke uitstoot in ton CO2-equivalent per jaar maal deze prijs, in miljoen euro per jaar, bij effect 33 (en dezelfde prijs bij 65 en 66, voor het deel dat niet al in 33 zit). Positief = vermeden uitstoot. Niet optellen met de fysieke posten 50 en 52, en niet met 65 of 66 voor dezelfde uitstoot. Status is concept; niet op 'erkend' gezet. Dit kengetal is de standaard bij effect 33. WLO 2025 en Burke e.a. 2026 staan eronder als gevoeligheid.

Gevoeligheidsalternatieven

Andere waarderingen die we naast de standaard laten zien. Ze tellen niet mee in het saldo, maar tonen hoe gevoelig de uitkomst is voor de gekozen prijs.

  • Burke e.a. 2026, sociale kosten CO2 KG-CO2-PRIJS-BURKE2026

    concept nog niet erkend eigen schatting

    Laag
    Midden
    912
    Hoog

    concept Geen waarden beschikbaar.

    Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

    Eenheid: EUR per ton CO2-eqPrijsjaar 20217,02 x de standaard

    Gevoeligheidsanalyse naast de standaardprijs uit het Handboek. Burke e.a. (2026, Nature) schatten de sociale kosten van koolstof bij 2 procent discontovoet en schade tot 2100 op 1.013 dollar per ton CO2; alleen het bbp-kanaal is meegenomen, dus dit is een ondergrens. Een eigen omrekening naar euro's van 2021 komt uit op circa 912 euro per ton. Dat is een indicatie, omdat het prijsjaar van de dollars in het artikel niet eenduidig is vastgelegd. Dit is geen vervanging van de standaardprijs. Niet optellen met de fysieke CO2-posten of met andere klimaatposten voor dezelfde uitstoot.

    Bron: src:2531

  • WLO 2025 CO2-prijzen KG-CO2-PRIJS-WLO2025

    concept nog niet erkend kengetal

    Laag
    102
    Midden
    150
    Hoog
    274

    concept Geen waarden beschikbaar.

    Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

    Eenheid: EUR per ton CO2-eqPrijsjaar 20211,15 x de standaard

    Gevoeligheidsanalyse naast de standaardprijs uit het Handboek. De efficiënte CO2-prijzen uit WLO 2025, geactualiseerd op 3 december 2025 bij een discontovoet van 2,8 procent, zijn in 2025: 94, 102, 117 en 274 euro per ton over vier scenario's, prijspeil 2021, exclusief btw. Omdat laag, midden en hoog niet eenduidig uit die vier scenario's volgt, gebruiken we als bandbreedte 102 (laag), circa 150 (midden) en 274 (hoog): de centrale band zonder het laagste scenario, met een middenwaarde van ongeveer 150. Dit is geen vervanging van de standaardprijs. Niet optellen met de fysieke CO2-posten of met andere klimaatposten voor dezelfde uitstoot.

    Bron: src:182

Kengetallen bij dit effect

Kengetallen zijn de bouwstenen waarmee analyses en maatregelen dit effect in euro's of fysieke eenheden uitdrukken: een lage, middelste en hoge waarde met eenheid, prijspeil en methode.

Milieubaat per vermeden nieuwbouwwoning (embodied CO2 x CO2-schaduwprijs)

ES-CO2-NIEUWBOUWWONING · concept · eigen schatting · Te herzien

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per vermeden woningPrijspeil 2021Geldig vanaf tot

Methode en berekening

Open punten:

WTL-scenario: klimaatbaat per ton netto vermeden CO2 (CO2-prijs source 33, non-CO2 factor, ETS-correctie)

ES-LUCHT-WTL-KLIMAAT · concept · eigen schatting · Te herzien

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per ton CO2-eqPrijspeil 2021Geldig vanaf 2030 tot

Methode en berekening

Open punten:

Klimaatbaat per houten nieuwbouwwoning t.o.v. conventioneel (fossiele embodied reductie plus uitstel biogene emissie) en verhouding tot meerkosten

ES-HOUTBOUW-WONING-KLIMAATBAAT · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per woning (contant)Prijspeil 2021Geldig vanaf 2026 tot

Methode en berekening

Open punten:

Bosaanleg op landbouwgrond: klimaatwaarde van vastlegging per ha per jaar

ES-BOSAANLEG-KLIMAATBAAT-HA · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per ha per jaarPrijspeil 2021Geldig vanaf 2028 tot

Methode en berekening

Open punten:

Houten brug i.p.v. beton/staal: klimaatwaarde per EUR 100 bouwsom (fossiel + uitstel biogeen, contant)

ES-HOUTBRUG-KLIMAAT-PER-100 · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per EUR 100 bouwsomPrijspeil 2021Geldig vanaf 2028 tot

Methode en berekening

Open punten:

Schoorsteenemissie (biogene CO2) van houtige biomassa voor energie in Nederland, 2023

ES-BIOMASSA-HOUTIG-SCHOORSTEEN-NL · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: Mt CO2 per jaarPrijspeil Geldig vanaf 2023 tot

Methode en berekening

Open punten:

Opslagduur biogene CO2 in houten woning per toepassing: droog beschermd binnenhout (constructie) en buitenhout

ES-OPSLAGDUUR-HOUT-WONING-PER-TOEPASSING · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: jaar (binnenhout; buitenhout in Method)Prijspeil Geldig vanaf 2026 tot

Methode en berekening

Open punten:

Werkelijke CO2-uitstoot per GJ geleverde warmte, gemiddeld Nederlands warmtenet, met biomassa op schoorsteenwaarde (niet op nul)

ES-WARMTENET-CO2-EERLIJK-GEMIDDELD-NL · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: kg CO2 per GJ geleverdPrijspeil Geldig vanaf 2022 tot

Methode en berekening

Open punten:

Werkelijke CO2-uitstoot per GJ geleverde warmte van een biomassa-warmtenet (ca. 80% houtige biomassa, 20% gaspiek)

ES-WARMTENET-CO2-BIOMASSANET · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: kg CO2 per GJ geleverdPrijspeil Geldig vanaf 2025 tot

Methode en berekening

Open punten:

CO2 per GJ warmte uit afvalverbranding (fossiel deel), afhankelijk van toerekeningsmethode

ES-AVI-WARMTE-CO2-TOEREKENING · concept · eigen schatting · Niet extern gebruiken

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: kg CO2 per GJ warmte bij de bronPrijspeil Geldig vanaf 2024 tot

Methode en berekening

Open punten:

CO2-schaduwprijs Handboek Milieuprijzen 2023 (laag/midden/hoog)

KG-CO2-PRIJS-HMP2023 · concept · kengetal · Onderbouwd

concept nog niet erkend kengetal

Laag
50
Midden
130
Hoog
160

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per ton CO2-eqPrijspeil 2021Geldig vanaf 2021 tot

Methode en berekening
Officiële CO2-schaduwprijs uit het Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1 (CE Delft, src:204), prijspeil 2021, exclusief btw: 50 (onder), 130 (centraal) en 160 (boven) euro per ton CO2-equivalent. Zelfde waarden in Tabel 1 p.7 als 0,050 / 0,130 / 0,160 euro per kg, in Tabel 2 p.7 als midpoint klimaatverandering, en in Tabel 33 p.130 als de set 'Voor gebruik met uitzondering van Nederlandse MKBA's' voor het jaar 2021 (in 2030: 75 / 188 / 264; in 2050: 200 / 437 / 819). Het handboek baseert deze set op preventiekosten in de literatuur (onder: CE Delft 2022b zonder CCS-restrictie; centraal: IPCC 2018, 1,5-gradenscenario met beperkte overshoot; boven: France Stratégie 2019). De midpointprijs in het handboek is de centrale waarde van 130 euro per ton CO2-eq (p.130). Toepassing: fysieke uitstoot in ton CO2-equivalent per jaar maal deze prijs, in miljoen euro per jaar, bij effect 33 (en dezelfde prijs bij 65 en 66, voor het deel dat niet al in 33 zit). Positief = vermeden uitstoot. Niet optellen met de fysieke posten 50 en 52, en niet met 65 of 66 voor dezelfde uitstoot. Status is concept; niet op 'erkend' gezet. Dit kengetal is de standaard bij effect 33. WLO 2025 en Burke e.a. 2026 staan eronder als gevoeligheid.

Open punten: Tabel 33 van het handboek bevat ook een aparte set 'Voor gebruik in Nederlandse MKBA's', destijds de oude WLO-prijzen van 2016, alleen gecorrigeerd voor inflatie (onder 16, boven 65 euro per ton in 2021, plus tweegradenverkenning 81 / 406). Het handboek schreef voor dat die set zou vervallen zodra de nieuwe WLO-prijzen verschenen. WLO 2025 is sindsdien gepubliceerd en staat in deze database als gevoeligheid, niet als standaard: de standaard blijft 50/130/160, conform de bestaande rekenparameters en het besluit van Harmen. De 50/130/160 zijn exclusief btw; het handboek raadt aan om bij combinatie met andere milieuprijzen (die op betalingsbereidheid berusten) 18 procent btw op te tellen (SEO 2016a). Deze prijzen lopen in het handboek op met een reële groeifactor (4,3 procent per jaar in de centrale waarde); de rekenparameters gebruiken nu de constante 2021-waarden. De koppeling van de rekenparameters (global_parameter 9-11) aan src:204 en aan dit kengetal is niet in deze stap gezet; dat doet Harmen in SSMS.

  • prijs CE Delft Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1 (2023)Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1, Tabel 1 p.7 (0,050/0,130/0,160 EUR2021/kg) en Tabel 33 p.130 (50/130/160 EUR2021/t, excl. btw; set voor gebruik buiten Nederlandse MKBA's)

CO2-prijs WLO 2025, efficiënte prijzen bij 2,8 procent (gevoeligheid)

KG-CO2-PRIJS-WLO2025 · concept · kengetal · Onderbouwd

concept nog niet erkend kengetal

Laag
102
Midden
150
Hoog
274

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per ton CO2-eqPrijspeil 2021Geldig vanaf 2026 tot

Methode en berekening
Gevoeligheid naast de standaardprijs KG-CO2-PRIJS-HMP2023 (src:204). Bron: WLO 2025, update efficiënte CO2-prijzen per 2026 (Zwaneveld, CPB/PBL, 3 december 2025, src:182), Tabel 2.1, steekjaar 2025, standaard discontovoet 2,8 procent, prijspeil 2021, exclusief btw (basisprijzen). De vier scenario's in 2025 zijn: Hoog/Vertraagd 94, Laag/Vertraagd 102, Hoog/Snel 117 en Laag/Snel 274 euro per ton CO2. Het volledige bereik is daarmee 94-274; de centrale bandbreedte (zonder het laagste scenario) is 102-274, met een middenwaarde van circa 150, zoals al in de toelichting bij effect 33 en in de samenvatting van src:182. Laag/midden/hoog volgt niet eenduidig uit de vier scenario's, daarom is de kengetalband 102 / 150 / 274. De 150 is een benadering van het midden van die centrale band, geen officieel scenario. In latere steekjaren lopen de prijzen op met de discontovoet (2040: 142 / 154 / 177 / 415; 2050: 187 / 203 / 233 / 547; 2060: 246 / 267 / 308 / 721). Deze update geldt voor MKBA's die de standaard discontovoet van 2,8 procent gebruiken (vanaf 1 januari 2026); bij de oude voet van 2,25 procent blijven de juli-2025-prijzen van toepassing. Status is concept. Dit is geen vervanging van de standaard 50/130/160. Niet optellen met de fysieke posten 50 en 52, en niet met 65 of 66 voor dezelfde uitstoot.

Open punten: De middenwaarde 150 is niet een van de vier scenario's, maar de eerder vastgelegde benadering van het midden van de centrale band 102-274. Het laagste scenario (Hoog/Vertraagd, 94) zit niet in de low/mid/high-band. De prijzen zijn exclusief btw. Voor jaren na 2060 schrijft de update voor om vanaf de 2060-prijs te extrapoleren met de discontovoet die op het project van toepassing is. Dit kengetal legt alleen het steekjaar 2025 vast.

Sociale kosten van koolstof Burke e.a. 2026, omgerekend naar EUR2021 (gevoeligheid, indicatie)

KG-CO2-PRIJS-BURKE2026 · concept · eigen schatting · Onderbouwd

concept nog niet erkend eigen schatting

Laag
Midden
912
Hoog

concept Geen waarden beschikbaar.

Bedragen zijn nog niet vrijgegeven voor extern gebruik.

Eenheid: EUR per ton CO2-eqPrijspeil 2021Geldig vanaf 2020 tot

Methode en berekening
Gevoeligheid naast de standaardprijs KG-CO2-PRIJS-HMP2023 (src:204). Bronwaarde: Burke, Zahid, Diffenbaugh en Hsiang (2026), Nature (src:2531, DOI 10.1038/s41586-026-10272-6): sociale kosten van koolstof (SC-CO2) van 1.013 USD per ton CO2 bij een puls in 2020, vaste discontovoet van 2 procent en schade tot 2100 (hoofdtekst p.3 van de PDF: 'we estimate a SC-CO2 of $1,013 per tonne'). Alleen het bbp-kanaal is meegenomen; gezondheid, ecosystemen, zeespiegelstijging, cyclonen en extremen ontbreken, zodat de schatting een ondergrens is. Het artikel geeft geen laag/hoog voor dit hoofdcijfer; daarom is alleen de middenwaarde gevuld. Eigen omrekening naar euro's, prijspeil 2021, als indicatie. Werkhypothese: de 1.013 dollar is uitgedrukt in dollars van 2020, op basis van de as in Fig. 2 ('Per-tonne damages in 2020 (US$)') en 'SC-CO2 in 2020'. Het artikel noemt het prijsjaar nergens expliciet; de bbp-data komen uit World Bank WDI 2022, waarvan reële reeksen typisch in constante dollars van 2015 staan. Rekenstappen (eigen omrekening, 10-11-2026): (1) wisselkoers: officieel jaargemiddelde van de dagelijkse ECB-referentiekoers USD per EUR, serie EXR.A.USD.EUR.SP00.A, opgehaald 10-11-2026 via de ECB Data API: 2020 = 1,1421961089494 (gepubliceerd met 4 decimalen: 1,1422). 1.013 / 1,1421961089494 = 886,887980 EUR in prijzen 2020. (2) prijsindex: Eurostat HICP Nederland, jaargemiddelde index, alle bestedingen (CP00), 2015=100, dataset prc_hicp_aind (dezelfde bron als het Handboek, voetnoot 92), opgehaald 10-11-2026: 2020 = 106,96 en 2021 = 109,98. Factor 109,98 / 106,96 = 1,028234854. 886,887980 x 1,028234854 = 911,929 EUR2021, afgerond op hele euro's: 912 euro per ton. Alternatieven bij dezelfde werkhypothese: CBS-CPI (StatLine 83131NED, T001112, src:1109: 107,51 naar 110,39) geeft 910,65, afgerond 911; HICP eurogebied (105,06 naar 107,78) geeft 909,85, afgerond 910. Als de 1.013 dollar in dollars van 2015 zou staan, zou dezelfde methode (ECB 2015 = 1,109512890625 en NL-HICP 2015-2021) uitkomen op circa 1.004 euro per ton in prijzen 2021. Status is concept. Dit is geen vervanging van de standaard 50/130/160. Niet optellen met de fysieke posten 50 en 52, en niet met 65 of 66 voor dezelfde uitstoot.

Open punten: Het prijsjaar van de 1.013 USD is in het artikel en de supplementary information niet eenduidig vastgelegd; de omrekening is daarom een indicatie en een eigen bewerking, geen cijfer van de auteurs. Geen officiële laag/hoog-band voor dit hoofdcijfer; hogere waarden ontstaan in het artikel bij een langere horizon (tot 2300), een lagere of Ramsey-discontovoet, of hogere groei in het referentiescenario. Alleen het bbp-kanaal is meegenomen (onderschatting). Wisselkoers en prijsindex zijn jaargemiddelden; een andere keuze (eindkoers, eerst VS-CPI en daarna de koers van 2021) geeft een iets ander bedrag.

Bronnen

Gebruikt in analyses (8)

Nog niet gebruikt in een analyse.

Gebruikt in maatregelen (32)

Nog niet gebruikt in een maatregel.

Kerngegevens
Eenheid
miljoen euro per jaar
Boekhoudklasse
WelvaartseffectReeel beslag op of opbrengst van middelen, externe effecten, zorgkosten. Telt WEL in het welvaartssaldo.
Telt mee in het welvaartssaldo
Ja
Type
Ecologisch - LeefomgevingImpact op natuur, klimaat (CO2) en fysieke leefomgeving.
Brede-welvaartsthema
Nog niet ingedeeld
Gebruik
8 analyses, 32 maatregelen
Kengetallen
14
Bronnen
3
Effectnummer
33
← Alle effecten