Frisdrankverpakkingen en zwerfafval: statiegeld lekt, wegwerp in horeca en snackbars, overstap naar hervulbaar en tap
Frisdrank wordt grotendeels verkocht in wegwerpverpakkingen (blik, PET). Statiegeld (blik sinds 1-4-2023, minimaal EUR 0,15; kleine PET sinds 1-7-2021; source 1148) heeft het aantal blikjes in het zwerfafval sterk verminderd: -73% in 2025 ten opzichte van 2022 (RWS-monitor, source 1145). Toch lekt het systeem: Verpact zamelde in 2025 86% van de blikjes en 78% van de PET-flessen in, onder de wettelijke norm van 90% (source 1146; ILT handhaaft met lasten onder dwangsom, source 1148). Volgens burgerwetenschap was 75% van de statiegeldblikjes die in 2025 in het zwerfafval werden gevonden niet meer inleverbaar (Zwerfinator, source 1147; lage betrouwbaarheid). Statiegeld repareert achteraf; het voorkomt de wegwerpverpakking niet. Frisdrank zelf is volgens het kabinet overbodig voor de gezondheid ('We hebben ze niet nodig', Kamerstuk 32140-302, source 1142; gezondheidsdeel in analyse 18).
(1) Het verdienmodel van frisdrank berust op goedkope wegwerpverpakkingen; de milieukosten van zwerfafval en verwerking zitten niet volledig in de prijs. (2) Statiegeld is een reparatiemaatregel aan het eind van de keten; beschadigde verpakkingen vallen buiten het systeem. (3) Horeca, snackbars en evenementen verkopen veel blik en PET voor directe consumptie onderweg, waar de kans op zwerfafval het grootst is. (4) Hervulbare systemen en tap ontbreken vaak door investeringskosten en logistiek.
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
Wat betekenen deze labels?
Deze databank is een open project: iedereen kan de cijfers controleren en verbeteren. Daarom laten we bij elk cijfer zien hoe sterk het onderbouwd is.
- Datakwaliteit A t/m D (analyse)
- Samenvattend oordeel over de doorrekening van een analyse. Het weegt mee hoeveel van het berekende welvaartseffect op een bron of kengetal rust, hoeveel posten nog PM zijn en de zwakste betrouwbaarheidsklasse van de onderdelen die zwaar meetellen. A is het sterkst onderbouwd; D betekent zwak onderbouwd of nog niet doorgerekend.
- Aandeel met bron
- Welk deel van het berekende welvaartseffect (in euro’s) rust op een vastgelegde bron of kengetal.
- PM-post
- Post pro memorie: een effect waarvan we weten dat het bestaat, maar dat nog niet in euro’s is uitgedrukt. Hoe meer PM-posten, hoe onvollediger het totaal.
- Betrouwbaarheidsklasse
- Onderbouwd: bedragen en kernclaims zijn herleidbaar tot een officiële of wetenschappelijke bron. Te herzien: de ordegrootte is plausibel, maar de bron is verouderd, onvolledig of niet specifiek. Niet extern gebruiken: nog niet onderbouwd of afwijkend van officiële cijfers. Bij een analyse tonen we de zwakste klasse van de onderdelen.
- Bronlabels
- Origineel gecontroleerd: we hebben het oorspronkelijke document zelf gelezen. Gecontroleerd door ander teamlid: een ander lid van het team las het origineel; wij namen de inhoud over. Secundair: alleen gezien via een samenvatting, zoekresultaat of andere bron, het origineel is niet ingezien. Nog niet geverifieerd: de bron is vastgelegd maar nog niet gecontroleerd. Klik op een label voor de toelichting.
- Betrouwbaarheid van een datapunt
- Score die de analist bij het vastleggen geeft: hoog (80 of meer van 100), middel (50 tot 80) of laag. Enkele oudere datapunten zijn op een schaal van 10 gescoord; die tonen we als x/10. Zonder score staat er ‘nog niet beoordeeld’.
- Internationaal cijfer
- Het cijfer komt uit een buitenlandse of mondiale bron en is niet specifiek voor Nederland. Gebruik het als orde van grootte, niet als Nederlandse waarde.
- Eigen afleiding
- Het cijfer staat niet letterlijk in een bron, maar is door ons berekend uit een of meer bronnen. De berekening staat in de toelichting.
- Concept
- Nog niet goedgekeurd of nog in bewerking. Tekst, effecten en bedragen kunnen nog veranderen.
Correctie of aanvulling voorstellen: met de knop stuur je een e-mail met het record en de pagina al ingevuld. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd, en elke wijziging wordt gelogd.
- Schade huidig beleidper jaar
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellen