Klimaatkosten van wederopbouw en sloop na conflict
Wederopbouw na oorlogsverwoesting veroorzaakt bijna evenveel uitstoot als de directe oorlogvoering zelf: in Oekraine is wederopbouw goed voor 23% (73,3 Mt CO2e over 4 jaar) van de totale oorlogsgerelateerde uitstoot, tegenover 37% (114,1 Mt) voor de oorlogvoering zelf (Initiative on GHG Accounting of War). Oekraine's geschatte totale wederopbouwbehoefte bedraagt USD 411-750 mld (Wereldbank/EU/Oekraine RDNA-schatting, via IISD) - een bouwgolf die bij als-was-herbouw (staal, beton, fossiele verwarming) een grote extra klimaatpost toevoegt bovenop de oorlog zelf.
Wederopbouw vindt onder grote tijdsdruk en met nadruk op snelheid/kosten plaats, niet op duurzaamheid. Internationale wederopbouwfinanciering (EU, Wereldbank, bilaterale steun) stelt doorgaans geen verplichte lage-CO2 of circulaire bouwstandaarden als voorwaarde, waardoor conventionele, emissie-intensieve herbouw (in plaats van bijvoorbeeld hernieuwbare energie, energiezuinige gebouwen en circulaire bouwmaterialen) de facto de default is.
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
Wat betekenen deze labels?
Deze databank is een open project: iedereen kan de cijfers controleren en verbeteren. Daarom laten we bij elk cijfer zien hoe sterk het onderbouwd is.
- Datakwaliteit A t/m D (analyse)
- Samenvattend oordeel over de doorrekening van een analyse. Het weegt mee hoeveel van het berekende welvaartseffect op een bron of kengetal rust, hoeveel posten nog PM zijn en de zwakste betrouwbaarheidsklasse van de onderdelen die zwaar meetellen. A is het sterkst onderbouwd; D betekent zwak onderbouwd of nog niet doorgerekend.
- Aandeel met bron
- Welk deel van het berekende welvaartseffect (in euro’s) rust op een vastgelegde bron of kengetal.
- PM-post
- Post pro memorie: een effect waarvan we weten dat het bestaat, maar dat nog niet in euro’s is uitgedrukt. Hoe meer PM-posten, hoe onvollediger het totaal.
- Betrouwbaarheidsklasse
- Onderbouwd: bedragen en kernclaims zijn herleidbaar tot een officiële of wetenschappelijke bron. Te herzien: de ordegrootte is plausibel, maar de bron is verouderd, onvolledig of niet specifiek. Niet extern gebruiken: nog niet onderbouwd of afwijkend van officiële cijfers. Bij een analyse tonen we de zwakste klasse van de onderdelen.
- Bronlabels
- Origineel gecontroleerd: we hebben het oorspronkelijke document zelf gelezen. Gecontroleerd door ander teamlid: een ander lid van het team las het origineel; wij namen de inhoud over. Secundair: alleen gezien via een samenvatting, zoekresultaat of andere bron, het origineel is niet ingezien. Nog niet geverifieerd: de bron is vastgelegd maar nog niet gecontroleerd. Klik op een label voor de toelichting.
- Betrouwbaarheid van een datapunt
- Score die de analist bij het vastleggen geeft: hoog (80 of meer van 100), middel (50 tot 80) of laag. Enkele oudere datapunten zijn op een schaal van 10 gescoord; die tonen we als x/10. Zonder score staat er ‘nog niet beoordeeld’.
- Internationaal cijfer
- Het cijfer komt uit een buitenlandse of mondiale bron en is niet specifiek voor Nederland. Gebruik het als orde van grootte, niet als Nederlandse waarde.
- Eigen afleiding
- Het cijfer staat niet letterlijk in een bron, maar is door ons berekend uit een of meer bronnen. De berekening staat in de toelichting.
- Concept
- Nog niet goedgekeurd of nog in bewerking. Tekst, effecten en bedragen kunnen nog veranderen.
Correctie of aanvulling voorstellen: met de knop stuur je een e-mail met het record en de pagina al ingevuld. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd, en elke wijziging wordt gelogd.
- Schade huidig beleidper jaar
- โฌ 3,1 mld schade per jaarnog geen bandbreedte opgegevenGrondslag: referentie-effectenCorrectie voorstellen
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
Een bijna even grote post als de oorlog zelf
De cijfers van het Initiative on GHG Accounting of War (feb. 2026) laten zien dat wederopbouw geen bijzaak is in de klimaatrekening van oorlog: 73,3 Mt CO2e over 4 jaar, bijna net zoveel als de 70,3 Mt van landschapsbranden en niet ver onder de 114,1 Mt van de directe oorlogvoering. Naarmate de oorlog langer duurt en de wederopbouwbehoefte oploopt (geschat op USD 411-750 mld, IISD), zal dit aandeel naar verwachting verder groeien.
Een aangrijpingspunt met hefboomwerking
Anders dan de emissies van de oorlogvoering zelf (moeilijk te vermijden zolang het conflict duurt), is de wederopbouw-emissie in belangrijke mate een ontwerpkeuze: met welke materialen en welk energiesysteem wordt herbouwd. Het IISD-programma Green Reconstruction of Ukraine bepleit groene publieke aanbesteding en een gedecentraliseerd, op hernieuwbare energie gebaseerd systeem als standaard in wederopbouwcontracten - maar levert zelf geen kwantitatieve vergelijking van de CO2-besparing t.o.v. conventionele herbouw. Dat is een concrete kennislacune (zie Action-ticket) die de zaak voor verplichte lage-CO2-standaarden bij financiering vooralsnog kwalitatief maakt, niet kwantitatief hard.
Herkomst van de bedragen
Schade huidig beleid
Som van de referentie-effecten (huidig beleid) hieronder. Placeholders zonder bedrag tellen niet mee.
- Groene wederopbouw: lage-CO2 bouwstandaarden als voorwaarde bij wederopbouwfinancieringKlimaateffecten (CO2-emissies, gemonetariseerd)โฌ 3,1 mld schade, midden โฌ 3,1 mld per jaarBron: Climate Damage Caused by Russia's War in Ukraine: 24 February 2022 - 23 February 2026 (48 months) Nog niet geverifieerd; CE Delft Handboek Milieuprijzen 2023 v1.1
Origineel gecontroleerd
(door scientist, 3-10-2026)