Kosten uitblijven adequaat preventiebeleid inzake obesitas
Obesitas neemt sterk toe in Nederland, door groot aanbod van ongezonde producten en leefstijl.
Bedragen per jaar
Bandbreedte: we maken onzekerheid zichtbaar. Je ziet steeds de laagste en de hoogste onderbouwde schatting. De balk toont die bandbreedte; het streepje is de middenwaarde, als die bekend is. Klik op een bedrag om te zien waar het vandaan komt.
Wat betekenen deze labels?
Deze databank is een open project: iedereen kan de cijfers controleren en verbeteren. Daarom laten we bij elk cijfer zien hoe sterk het onderbouwd is.
- Datakwaliteit A t/m D (analyse)
- Samenvattend oordeel over de doorrekening van een analyse. Het weegt mee hoeveel van het berekende welvaartseffect op een bron of kengetal rust, hoeveel posten nog PM zijn en de zwakste betrouwbaarheidsklasse van de onderdelen die zwaar meetellen. A is het sterkst onderbouwd; D betekent zwak onderbouwd of nog niet doorgerekend.
- Aandeel met bron
- Welk deel van het berekende welvaartseffect (in euro’s) rust op een vastgelegde bron of kengetal.
- PM-post
- Post pro memorie: een effect waarvan we weten dat het bestaat, maar dat nog niet in euro’s is uitgedrukt. Hoe meer PM-posten, hoe onvollediger het totaal.
- Betrouwbaarheidsklasse
- Onderbouwd: bedragen en kernclaims zijn herleidbaar tot een officiële of wetenschappelijke bron. Te herzien: de ordegrootte is plausibel, maar de bron is verouderd, onvolledig of niet specifiek. Niet extern gebruiken: nog niet onderbouwd of afwijkend van officiële cijfers. Bij een analyse tonen we de zwakste klasse van de onderdelen.
- Bronlabels
- Origineel gecontroleerd: we hebben het oorspronkelijke document zelf gelezen. Gecontroleerd door ander teamlid: een ander lid van het team las het origineel; wij namen de inhoud over. Secundair: alleen gezien via een samenvatting, zoekresultaat of andere bron, het origineel is niet ingezien. Nog niet geverifieerd: de bron is vastgelegd maar nog niet gecontroleerd. Klik op een label voor de toelichting.
- Betrouwbaarheid van een datapunt
- Score die de analist bij het vastleggen geeft: hoog (80 of meer van 100), middel (50 tot 80) of laag. Enkele oudere datapunten zijn op een schaal van 10 gescoord; die tonen we als x/10. Zonder score staat er ‘nog niet beoordeeld’.
- Internationaal cijfer
- Het cijfer komt uit een buitenlandse of mondiale bron en is niet specifiek voor Nederland. Gebruik het als orde van grootte, niet als Nederlandse waarde.
- Eigen afleiding
- Het cijfer staat niet letterlijk in een bron, maar is door ons berekend uit een of meer bronnen. De berekening staat in de toelichting.
- Concept
- Nog niet goedgekeurd of nog in bewerking. Tekst, effecten en bedragen kunnen nog veranderen.
Correctie of aanvulling voorstellen: met de knop stuur je een e-mail met het record en de pagina al ingevuld. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd, en elke wijziging wordt gelogd.
- Schade huidig beleidper jaar
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
- Brede welvaartseffectenpakket, netto per jaar na overlapcorrectie
- nog niet becijferdAanvulling voorstellen
Omvang geldstroom (indicatief)
Geen MKBA-uitkomst. Dit is de grootte van de geldstroom waar deze analyse over gaat, niet de schade of het welvaartseffect.
- Geldstroomindicatief
- € 25 mldnog geen bandbreedte opgegevenCorrectie voorstellen
Open data: help mee. Zie je een fout, een betere bron of een ontbrekend cijfer in deze analyse? Stel een correctie of aanvulling voor. Voorstellen worden alleen door een mens beoordeeld en doorgevoerd; elke wijziging wordt gelogd.
Correctie of aanvulling voorstellenAnalyse
Officieel cijfer (naast, niet in plaats van, de 25 mld): het RIVM wijst EUR 1.512 mln zorguitgaven in 2022 toe aan overgewicht (Kosten van Ziekten-notitie 2025-1, source 357); eerder 1,6 mld in 2010 (source 329). Dat zijn alleen zorguitgaven, zonder productiviteitsverlies of gezondheidsverlies. De 25 mld (en maatschappelijk min. 20 mld) gaat over een breder, niet gedefinieerd kostenbegrip en heeft geen officiele bron (Action 194). Het zijn verschillende begrippen, daarom zijn de bedragen niet aangepast.
Herkomst van de bedragen
Bronnen van deze analyse
Voor het rampscenario en de omvang van de geldstroom is nog geen bron per bedrag vastgelegd. Hieronder staan de bronnen en datapunten van de hele analyse.
Bronnen
- The False Economy of Big Food - September 2026 updateTim Jackson (CUSP/Univ. of Surrey) voor de Food, Farming and Countryside Commission (FFCC, VK), 2026
Origineel gecontroleerd
Volledige pdf (17 p.) zelf gelezen via pdftotext op 7-10-2026; figuren 1-2 niet als beeld bekeken, bedragen staan in de lopende tekst p.2-3 en 8-12. (door scientist, 7-10-2026) - Koene e.a., Metabolic benefits of ketohexokinase inhibition in individuals with MASLD: a randomized placebo-controlled crossover trial (Nature Metabolism, 7-10-2026)Koene, Schrauwen-Hinderling, ..., Schrauwen, Brouwers (Maastricht UMC+/Universiteit Maastricht; mede-auteurs Pfizer), 2026
Origineel gecontroleerd
Artikelpagina en abstract zelf gelezen (8-10-2026); volledige tekst niet ingezien. Financiering en belangenverstrengeling volgens artikelpagina. Nieuwsintake artikel 2146. (door scientist, 8-10-2026) - Kamerbrief 32140 nr. 310 (12-6-2026): Verkenning suikerbelasting op alcoholvrije dranken - scenario's verbruiksbelastingStaatssecretaris van Financien en Minister van VWS, 2026
Origineel gecontroleerd
Volledige tekst van officielebekendmakingen.nl zelf gelezen (8-10-2026); tarieven scenario III uit bijlage (EK-pdf). (door scientist, 8-10-2026) - Kamerbrief 32140 nr. 302 (13-4-2026): Gezondheidseffecten alcoholvrije dranken en uitzonderingen verbruiksbelasting ('We hebben ze niet nodig')Staatssecretaris van Financien en Minister van VWS, 2026
Origineel gecontroleerd
Volledige tekst van officielebekendmakingen.nl zelf gelezen (8-10-2026). (door scientist, 8-10-2026) - Zorguitgaven 2022 en determinanten van gezondheid (Kosten van Ziekten-notities 2025-1)RIVM (Buijs, Schouten, Reuser, Kommer), 2025 Nog niet geverifieerd
- Maastricht UMC+ (12-11-2025): Dagelijks glas frisdrank verhoogt kans op hoge bloeddruk met bijna een derde; onderliggend artikel Clinical Nutrition (PubMed 41202663)Maastricht UMC+ / onderzoekers De Maastricht Studie, 2025
Origineel gecontroleerd
Persbericht MUMC+ en PubMed-abstract zelf gelezen (8-10-2026); volledige tekst niet ingezien. (door scientist, 8-10-2026) - Kamerbrief 32793 nr. 822 (16-4-2025): wettelijke beperking kindermarketing ongezonde voeding; vervolg Kamerbrief voedingsbeleid 2026D33029 (zomer 2026)Staatssecretaris van VWS (Karremans) resp. minister VWS, 2025
Origineel gecontroleerd
Kamerbrief 32793-822 zelf gelezen; 2026D33029 en 2026D02502 zelf gelezen via ikregeer.nl (8-10-2026). (door scientist, 8-10-2026) - Antwoord Kamervragen over kosten overgewicht en obesitas (Aanhangsel Handelingen II 2022-2023, nr. 3215)Ministerie van VWS, 2023 Nog niet geverifieerd
- WHO-richtlijn niet-suikerzoetstoffen (15-5-2023): WHO advises not to use non-sugar sweeteners for weight controlWorld Health Organization, 2023
Origineel gecontroleerd
WHO-nieuwsbericht zelf gelezen (8-10-2026); richtlijntekst zelf niet volledig gelezen. (door scientist, 8-10-2026) - WHO/IARC/JECFA (14-7-2023): Aspartame hazard and risk assessment results releasedWorld Health Organization, IARC, JECFA (FAO/WHO), 2023
Origineel gecontroleerd
WHO-nieuwsbericht zelf gelezen (8-10-2026). (door scientist, 8-10-2026) - Rogers e.a. (2023), The impact of the UK soft drinks industry levy on obesity in children (PLOS Medicine 20(1): e1004160)Rogers NT, Cummins S, Forde H, e.a., 2023
Origineel gecontroleerd
Abstract zelf gelezen (8-10-2026). (door scientist, 8-10-2026) - Zorgkosten van ongezond gedrag (Kosten van Ziekten notities 2012-2)RIVM (in 't Panhuis-Plasmans, Luijben, Hoogenveen), 2012 Nog niet geverifieerd
Datapunten
- VK: verborgen gezondheidskosten ongezonde voeding GBP 298 mld/jr (direct 104, indirect 194; medio 2026) Betrouwbaarheid middel (55/100)
- VK: extra uitgaven voor een gezond (Eatwell) dieet voor iedereen GBP 51 mld/jr; verborgen kosten bijna 6x zo groot Betrouwbaarheid middel (55/100)
- Verbruiksbelasting alcoholvrije dranken: een tarief EUR 26,13 per hl (ook light/zero), opbrengst 2026 ca. EUR 640 mln Betrouwbaarheid hoog (95/100)
- Scenario III suikerbelasting dranken: light/0-1 g suiker naar EUR 14,45/hl (nu 26,13), 10+ g naar EUR 50,45/hl Betrouwbaarheid hoog (90/100)
- VK-suikerbelasting 2015-2024: suikerverkoop via belaste dranken -39,8%, suikergehalte -47,4%, liters +13,5% Betrouwbaarheid hoog (80/100)
- Inname vrije suikers NL 49 g/dag (ca. 10% energie); 23% uit alcoholvrije dranken, 28% uit snoep/suikergoed Betrouwbaarheid hoog (85/100)
- Overgewicht kinderen 11,6% (1990) naar 14,2% (2024); obesitas volwassenen 6% naar 16% Betrouwbaarheid hoog (85/100)
- Kabinet: frisdrank met suiker of zoetstoffen levert geen positieve bijdrage aan gezondheid, 'We hebben ze niet nodig' Betrouwbaarheid hoog (95/100)
- Maastricht Studie: per 10 g fructose uit frisdrank 29% hogere kans op hoge bloeddruk (OR 1,29; 95%-BI 1,12-1,50) Betrouwbaarheid middel (65/100)
- Rogers 2023: VK-frisdrankheffing -8% relatief (-1,6 pp) obesitas bij meisjes 10-11 jaar, ca. 5.234 gevallen/jr minder Betrouwbaarheid middel (65/100)
- KHK-remmer RCT (n=15, 6 weken, Pfizer): minder levervet en betere insulinegevoeligheid bij blokkeren fructosemetabolisme Betrouwbaarheid laag (25/100)
- WHO 2023: gebruik niet-suikerzoetstoffen niet voor gewichtsbeheersing (conditionele aanbeveling) Betrouwbaarheid middel (70/100)
- Aspartaam: IARC groep 2B (mogelijk kankerverwekkend); JECFA ADI 0-40 mg/kg lichaamsgewicht gehandhaafd Betrouwbaarheid hoog (80/100)
- Aangekondigd wettelijk verbod op kindermarketing ongezonde voeding (<18 jaar, Schijf van Vijf); conceptwet nog niet in consultatie Betrouwbaarheid hoog (85/100)