Het Braziliaanse federale Openbaar Ministerie en de Braziliaanse organisatie Instituto Preservar zijn een civiele klimaatzaak begonnen tegen Shell Brasil. Ze eisen een gedeeltelijke vergoeding van de schade door de overstromingen in de deelstaat Rio Grande do Sul in april en mei 2024, meldt het Ministério Público Federal zelf. Volgens klimaatrechtexpert Maria Antonia Tigre van het Sabin Center is het de eerste keer dat een nationale openbaar aanklager een groot oliebedrijf aanklaagt voor een klimaatramp, schrijft AFP. Ook de Volkskrant bericht erover.
De eis
De eisers vragen ruim 270 miljoen real voor collectieve immateriële milieu- en klimaatschade en hetzelfde bedrag voor materiële schade, samen ruim 541 miljoen real, volgens AFP zo'n 108 miljoen dollar. Het geld moet naar een fonds onder toezicht van de rechter, voor herstel, wederopbouw en klimaatadaptatie in Rio Grande do Sul. De zaak stelt Shell niet als enige verantwoordelijk. De aansprakelijkheid moet passen bij de bijdrage van het Shell-concern aan de opwarming, volgens de eisers ongeveer 2 procent van de historische wereldwijde uitstoot van broeikasgassen.
De ramp
De regen trof 478 van de 497 gemeenten in de deelstaat en ongeveer 2,4 miljoen mensen. De stukken bij de zaak noemen 183 doden. Volgens AFP raakten zo'n 500.000 mensen hun huis kwijt. De Wereld Meteorologische Organisatie noemde het volgens het OM de ergste klimaatgerelateerde ramp ooit in Brazilië. De eisers baseren het verband tussen uitstoot, opwarming en de zware regen op attributiewetenschap.
Reactie Shell en andere zaken
Shell Brasil liet AFP weten nog geen officiële kennisgeving van de zaak te hebben ontvangen. In het Verenigd Koninkrijk loopt een zaak tegen Shell namens slachtoffers van tyfoon Odette op de Filipijnen in 2021. De Braziliaanse zaak bouwt voort op de Duitse zaak van de Peruaanse boer Saúl Luciano Lliuya tegen RWE, waarin de rechter in 2025 oordeelde dat grote uitstoters in principe aansprakelijk kunnen zijn voor gevolgen van klimaatverandering, al werd zijn eis zelf afgewezen.
Maaike Baan van Milieudefensie, dat in Nederland klimaatzaken tegen Shell voert, noemt het op LinkedIn goed "dat steeds meer mensen in steeds meer landen gerechtigheid eisen". Volgens haar kijken rechters steeds vaker naar elkaars uitspraken.
Stop, bron, herstel
Stop. Burgerplatform vindt dat de kosten van klimaatschade niet alleen bij de samenleving en de slachtoffers horen te liggen.
Bron. De vervuiler betaalt: wie veel heeft bijgedragen aan de uitstoot, draagt naar verhouding bij aan de schade. Zaken als deze toetsen of dat beginsel ook voor klimaatschade geldt.
Herstel. Een eventuele vergoeding gaat volgens de eisers naar herstel en adaptatie in de getroffen regio, onder toezicht van de rechter.
Lees ook: Raffinagemarge Shell bijna verdubbeld door brandstoftekort.
Foto: Ricardo André Frantz, CC BY 4.0, via Wikimedia Commons.
