Econoom en publicist Frank Kalshoven schrijft op 10 oktober in de Volkskrant dat de VVD vroeger het economische geweten van de Kamer was, maar nu volgens hem “een blok aan het been van de Nederlandse economie” is geworden. Zijn rode draad: de partij kiest niet meer voor de “outsiders”, zoals starters en nieuwe ondernemers, maar voor de “insiders”: huizenbezitters, vermogenden en bedrijven die draaien op goedkope arbeid.
De aanleiding: de papieren schenking
Bij een schenking op papier wordt een bedrag notarieel geschonken maar niet overgemaakt; de schenker betaalt jaarlijks 6 procent rente en de schuld gaat bij overlijden af van de erfenis. Het ministerie van Financiën zette de constructie dit voorjaar op de lijst van opmerkelijke belastingconstructies, omdat die “de grondslag van de erfbelasting” kan uithollen, met een geschatte derving van 275 miljoen euro per jaar. Kalshoven spreekt van “een paar honderd miljoen”; dat klopt. Een Kamermeerderheid, met coalitiepartners D66 en CDA, steunde op 6 oktober een motie van de ChristenUnie om de constructie aan te pakken als dekking voor box 3. VVD-fractievoorzitter Ruben Brekelmans zei volgens de Volkskrant: “Wat mij betreft gaan we daar niet aan tornen.”
De andere voorbeelden
Hypotheekrenteaftrek: in het coalitieakkoord van D66, VVD en CDA blijft de fiscale behandeling van de eigen woning ongewijzigd. Volgens NRC wilden D66 en CDA de aftrek afbouwen en verdween dat plan toen de VVD aanschoof. Dat feit klopt; of dat de woningmarkt schaadt, is het oordeel van Kalshoven, al delen veel economen die analyse.
Belastingplan: Kalshoven stelt dat de VVD kiest voor meer belasting op arbeid en minder op vermogen. Het Belastingplan 2027 verhoogt de tarieven in de eerste en tweede schijf om lagere zorgpremies te compenseren en dempt dat met 1,4 miljard extra arbeidskorting. Volgens het CPB daalt de mediane koopkracht in 2027 met 0,1 procent door de lastenverzwaring in box 1. De VVD pleit voor een lager box 2-tarief als dekking. Dat dit samen een keuze voor vermogen boven arbeid is, blijft de duiding van de columnist.
Arbeidsmigratie: Kalshoven noemt laagbetaalde arbeidsmigratie economisch belangrijker dan asiel en stelt dat die de productiviteit drukt. Dat is een gangbare economische stelling, maar de column geeft er geen cijfers bij en wij hebben die hier niet getoetst.
Weerwoord
De VVD verdedigt de afspraak uit het coalitieakkoord om niet aan de eigen woning te komen, om rust op de woningmarkt te houden. Als alternatieve dekking voor box 3 stelde de VVD een extra verlaging van het box 2-tarief voor, die ook een Kamermeerderheid kreeg, al levert die volgens Accountancy Vanmorgen op lange termijn te weinig op. Fiscalisten wijzen er bovendien op dat de papieren schenking ook een legitiem instrument is voor mensen met vermogen dat vastzit in een woning of onderneming.
Duiding Burgerplatform
Het oordeel over de VVD laten we bij de columnist. Wat wel met bronnen te onderbouwen is: de schatkist loopt jaarlijks honderden miljoenen mis aan constructies die volgens Financiën zelf ongewenst zijn, en de Rekenkamer telt tientallen ondoelmatige belastingregelingen.
Stop. Stop regelingen die na evaluatie niet blijken te werken, ongeacht welke partij ze beschermt.
Bron. Evalueer elke fiscale regeling en maak de uitkomst leidend in het debat, ook bij de hypotheekrenteaftrek en box 3.
Herstel. Vrijgekomen geld kan worden ingezet voor brede welvaart. Een Fonds Brede Welvaart kan daarbij helpen, en een maatschappelijke kosten-batenanalyse kan laten zien waar het geld de meeste waarde oplevert.
Bron: Frank Kalshoven, de Volkskrant, 10 oktober 2026; ministerie van Financiën via Accountancy Vanmorgen; de Volkskrant, 7 oktober 2026; coalitieakkoord via Taxlive; NRC, 4 februari 2026; Belastingplan 2027; CPB, MEV 2027; Advocatie.
