Kennisbank

Beslissingen van de afgelopen regeringen waren veelal de uitkomst van een krachtenspel van de lobbies, eerder dan een rationele afweging van voorliggende opties. Met alle gevolgen van dien.

Ongezonde voeding draagt bij aan overgewicht, dat in Nederland sterk toeneemt. Volgens het RIVM gaat ruim 1,5 miljard euro per jaar aan zorguitgaven naar overgewicht (2022, alleen zorgkosten). Tegelijk is het voedselsysteem een verdienmodel waarin goedkoop en ongezond aanbod de norm is. Burgerplatform onderzoekt hoe preventie de gezonde keuze makkelijker en goedkoper kan maken; de analyse staat nog aan het begin en iedereen kan bijdragen.

Het stroomnet is in grote delen van Nederland vol. Volgens Boston Consulting Group kost die netcongestie de samenleving jaarlijks 10 tot 40 miljard euro aan gemiste bedrijvigheid en vertraagde woningbouw (indicatief). Burgerplatform wil eerst regels weghalen die individuele zelfconsumptie belonen en gedeelde opslag en energiegemeenschappen afremmen, zoals dubbele energiebelasting op opslag. Daarna moeten grote nieuwe stroomvragers, zoals datacentra, hun eigen extra duurzame opwek en opslag meebrengen in plaats van beslag te leggen op het net.

Dankzij subsidies wordt houtige biomassa (bomen, snoeihout) in grote mate gebruikt voor het opwekken van warmte en stroom. De Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen (KNAW) schreef al in 2015 dat er geen wetenschappelijke onderbouwing is voor dit beleid. Daarmee wordt er nu geld dat bedoeld is voor duurzame opwekking, ingezet om klimaatverandering te versnellen in plaats van af te remmen.

Een kringloopeconomie of circulaire economie is een economisch en industrieel systeem waarin geen eindige grondstofvoorraden worden uitgeput en waarin reststoffen volledig opnieuw worden ingezet in het systeem.

Zonnestroom biedt enorme potentie terwijl de prijs steeds verder daalt. Verder zijn er meerdere mogelijkheden zijn om buffers te vormen.

Warmtenetten kunnen woningen van het gas halen, maar de regels sturen nu verkeerd: de warmteprijs volgt de gasprijs in plaats van de kosten, en netten op houtige biomassa of fossiele restwarmte mogen als duurzaam meetellen. Burgerplatform wil eerst die perverse prikkels weghalen, daarna warmtenetten alleen aanleggen waar een robuuste bron en dichte bebouwing ze laten winnen, en elders eerst isoleren met slim gestuurde warmtepompen. Volgens onze MKBA slaat het huidige verlies van zo'n 70 miljoen euro per jaar daarmee om in een plus van bijna 200 miljoen (indicatief).

Windenergie is een van de belangrijkste peilers van de verduurzaming van de energievoorziening. Door het instellen van een serieuze CO2 belasting van tenminste € 100,- per ton kan windenergie zonder beperkingen en subsidie groeien. Deze groei vindt primair plaats op zee waar turbines geplaatst worden die zo groot zijn dat zij over land niet meer te transporteren zijn.

De wetenschappelijk meest logische verklaring voor het ontstaan van de Corona pandemie lijkt de ontsnapping van een gemodoficeerd virus uit het Laboratorium voor Virologie uit Wuhan. Mogelijk mede gefinancierd door het NIH van Amerika. Maar ook met betrokkenheid of kennis van het virologisch instituut van de Erasmus Unversiteit onder leiding van Marion Koopmans. Hierover is een onderzoek gaande in Amerika. Voor een natuurlijke herkomst van het virus is tot nu toe geen bewijs gevonden.

Ruim een derde van de 68,8 miljoen passagiers op Schiphol stapte in 2025 alleen over: zij komen niet uit Nederland en gaan er niet heen, maar geluid, uitstoot en luchtvervuiling blijven hier. Burgerplatform wil de hubfunctie van Schiphol verkleinen en de luchtvaart beperken tot vluchten die economisch van belang zijn voor Nederland, met de trein in plaats van korte vluchten. Volgens onze MKBA levert dat indicatief zo'n 112 miljoen euro per jaar aan welvaart op, ruim 2,5 euro aan baten per euro aan kosten. Dit dossier heeft de hoogste kwaliteitsscore.

Neoliberalisme streeft naar een beperktere rol van de overheid en meer vrijheid voor ondernemingen.

Exploitanten van kerncentrales zijn wettelijk maar tot circa 1,2 miljard euro per ongeval aansprakelijk, terwijl een zwaar ongeval honderden miljarden kan kosten (Fukushima: 385 tot 540 miljard euro); het restrisico ligt bij slachtoffers en belastingbetaler. Twee nieuwe centrales kosten volgens het kabinet 20 tot 30 miljard euro, en marktpartijen bouwen niet zonder stevige overheidssteun. Burgerplatform wil eerst het vrije budget voor kernenergie bevriezen tot er een integrale systeemtoets ligt, en exploitanten een risicoadequate premie of volledige aansprakelijkheid laten dragen.

De potentie voor het opwekken van groene stroom op zee is enorm. Nederland heeft een enorm stuk ondiepe Noordzee tot haar beschikking. Het betreft een groot oppervlak.

Waterstof onstaat als je water ontleed met behulp van electriciteit. Als dat groene stroom is (gemaakt met wind- en zonnestroom) heet dat Groene Waterstof. Groene waterstof is dus een manier om duurzame stroom op te slaan, net zoals een batterij een opslagmiddel is. Ook kun je het transporteren met schepen, vrachtauto's en door buisleidingen.

Waterstof wordt in toenemende mate gemaakt met zon en wind stroom. Dit zijn de goedkoopste manieren om stroom te maken. En dat wordt alleen maar goedkoper door innovatie en schaalvoordelen. In het buitenland zijn grote initiatieven voor windparken met waterstoffabrieken.

Shell verkoopt nu waterstof voor € 10,- per kilo. Hier zou je 100 kilometer meer kunnen rijden, daarmee net zo duur uit zijn als met benzine. Alleen is een waterstofauto vele malen duurder. Per kilometer is het dus een kostbaar verhaal.

https://waterstof-tanken.nu/waterstof-tanken/

De industrie kan groene waterstof gebruiken als vervanger van aardgas. Van belang is dat de kosten van CO₂ uitstoot zo hoog worden dat groene waterstof vanzelf rendabel wordt. Anders is er subsidie of staatssteun nodig. Dat is een politieke keuze die we kunnen maken.

Een CO2-prijs laat de vervuiler betalen. Grote uitstoters vallen onder het Europese emissiehandelssysteem (EU ETS) en sinds 2021 geldt in Nederland daarbovenop een CO2-heffing voor de industrie. Tegelijk subsidieert de overheid fossiel gebruik nog: CPB en PBL kwamen voor 2021 op ruim 17 miljard euro aan fossiele energiesubsidies (indicatief), onder meer via energiebelastingkortingen voor grootverbruikers. Burgerplatform wil die voordelen eerst wettelijk afbouwen met een einddatum, zodat de CO2-prijs echt werkt, en daarna producenten van fossiele brandstoffen verplichten CO2 terug te nemen.

De keuze voor laagvliegen over een dergelijk lange afstand en de locatie  Lelystad voor een nieuw vliegveld is opmerkelijk. Want er is niet genoeg ruimte in het luchtruim en Lelystad ligt te dicht bij Schiphol. Bovendien is Lelystad Airport onmogelijk in te passen vanwege de omliggende natuur- en stiltegebieden. Maar negatieve adviezen worden achtergehouden en niet gedeeld met de Tweede Kamer en komen pas boven tafel als politieke besluiten zijn genomen.

Nederland telt ruim 9,4 miljoen personenauto's (CBS, 2026). Die staan zo'n 95 procent van de tijd stil en vragen veel ruimte, grondstoffen en laadpunten, terwijl nog maar rond 2 procent van de volwassenen een deelauto gebruikt. Burgerplatform onderzoekt hoe ver het aantal auto's omlaag kan met gedeeld, publiek elektrisch vervoer, en wil eerst regels weghalen die delen en gedeelde opslag benadelen, zoals dubbele energiebelasting; gedeelde auto's die terugleveren kunnen daarna het stroomnet ontlasten. De doorrekening is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Het leeuwendeel van de stroom in Nederland wordt nog steeds met gas of kolen opgewekt. Hoe meer stroom je verbruikt, hoe meer CO2-uitstoot je veroorzaakt. Logisch dus dat zakelijke grote verbruikers meer energiebelasting betalen dan kleinere verbruikers, zou je zeggen. Maar als één van de weinige landen ter wereld zet Nederland juist een premie op overmatig en slordig stroomverbruik.  

Lees meer in dit artikel van Jan Terlouw en Pier Vellinga: 'Ergste vervuilers komen weg met de laagste energiebelasting' en in dit artikel 'Niet de vervuiler, maar de consument betaalt'. 

De verbranding van olie en aardgas stoot het meeste CO2 uit, terwijl planten en oceanen de balans enigszins herstellen door kooldioxide op te nemen.

Bij CCS wordt CO2 uit schoorstenen en industriële processen afgevangen en opgeslagen in lege gasvelden onder de Noordzee. Het kabinet reserveert vanaf 2027 1,3 miljard euro voor het Aramis-project. Afvang bij fossiele bronnen haalt geen CO2 uit de lucht en kan de fossiele industrie langer in stand houden. Burgerplatform wil daarom geen nieuw publiek geld voor CO2-opslag zonder een gedegen MKBA waarin ook minder uitstoot bij de bron wordt meegewogen. De analyse is in uitvoering en iedereen kan bijdragen.

Energieonafhankelijkheid en duurzaamheid gaan hand in hand. Door energiebesparing, slimme energienetwerken en duurzame opwekking wordt  zelfvoorzienendheid vergroot. De importvan kolen, olie en gas kan dan verminderen. Het sterk verminderen van de gaswinning in Groningen zorgt echter voor meer afhankelijkheid. Van onder andere Russisch gas. Dat terwijl de industrie achterblijft bij het behalen van wettelijke besparingsverplichtingen.

Ivermectine is een medicijn waar geen patent meer op rust (dus heel goedkoop) en waarmee in het buitenland resultaten zijn bereikt in het voorkomen van het krijgen van Covid, het beperken van ziekenhuisopnames, IC-opnames en sterfte. Desondanks wordt inzet door de WHO ontmoedigd en in Nederland zelfs verboden door de Inspectie. Die daarmee de autonomie van de huisartsen tot het off label voorschrijven van toegelaten medijnen aantast.

De reden kan zijn dan het urgent vaccineren wettelijk niet is toegestaan als er alternatieve behandelingen zijn. Dat is de conclusie van dit artikel.

https://www.biznews.com/thought-leaders/2021/05/12/mailbox-ivermectin

Steenkool is een fossiele brandstof en bestaat uit afzettingen van plantenresten die in het geologisch verleden zijn gevormd.

Het gebruik ervan in energiecentrales veroorzaakt de hoogste CO2 emissie per opgewekte kilowattuur vergeleken met andere brandstoffen (olie, gas).

De Tweede Kamer heeft zich uitgesproken voor sluiting van alle kolencentrales. Dit bleek de meest effectieve methode om emissies terug te dringen.

 

Statiegeld zorgt ervoor dat verpakkingen een waarde krijgen en de consument deze daarom terugbrengt naar de winkel. Voor bijvoorbeeld bierflesjes werkt dit heel goed.

Een meerderheid van de kiezers wil dat het systeem van statiegeld wordt uitgebreid.

De verpakkingsindustrie wil dat niet en voert campagne voor het afschaffen van statiegeld.

 

https://www.consumentenbond.nl/nieuws/2018/meerderheid-consumenten-voor-uitbreiding-statiegeld-systeem

De vleesindustrie is een belangrijke veroorzaker van broeikasgassen (methaan) en neemt veel landareaal in. De noodzaak voevoer te produceren veroorzaaakt zo ontbossing. Dierlijke eiwitproductie is minder efficient als de plantsnaardige route. Derhalve is de focus op vegetarisch eten en duurzaam  geteelde vis een beter alternatief.