Zwartboek: gaswinning Groningen, SodM-advies 2013 niet opgevolgd

13-10-2026 Burgerplatform zwartboek, bronnen in het artikel Zwartboek

Henk Kamp, minister van Economische Zaken, 2013 tot 2017. Kosten volgens bronnen: Ondergrens: raming schade en versterken 2026 tot en met 2031, 6,919 miljard (Voorjaarsnota 2026, grotendeels doorbelast aan NAM). Herstel: lopend.

Dit zwartboekartikel reconstrueert een besluit en de gevolgen daarvan achteraf, op basis van openbare bronnen. Het is een politieke duiding naast de analyses van Burgerplatform. Bedragen staan er alleen in als een bron ze noemt.

Wie besloot

Henk Kamp, minister van Economische Zaken; partij: VVD; coalitie: Rutte II: VVD, PvdA.

Vastgelegd door: Enquête aardgaswinning Groningen 2023; verhoor Kamp (NRC). De enquête beschrijft zestig jaar besluitvorming onder kabinetten van veel partijen.

Nuance: Er was geen expliciet besluit om meer te winnen; Kamp greep na het advies niet in en stelde onderzoeken in.

Wat was de bedoeling?

Volgens de bronnen: Leveringszekerheid en gasbaten. De enquête concludeert dat geld dominant was bij besluiten over gaswinning.

Welke schade

SodM adviseerde in januari 2013 de winning zo snel als realistisch mogelijk te verlagen. De winning steeg in 2013 naar 54 miljard kuub. Enquête 2023: de belangen van Groningers zijn structureel genegeerd, met rampzalige gevolgen. De Staat verdiende in zestig jaar circa 360 miljard euro aan de gaswinning.

Maatschappelijk: Onveiligheid, schade aan huizen, stress en gezondheidsklachten; jarenlange vastgelopen schadeafhandeling (enquête).

Wat kostte het

Ondergrens: raming schade en versterken 2026 tot en met 2031, 6,919 miljard (Voorjaarsnota 2026, grotendeels doorbelast aan NAM). Bovengrens: Nij Begun, minstens 22 miljard over 30 jaar, inclusief eerder toegezegde circa 9 miljard (kabinetsreactie kst-35561-17; NRC 25-4-2023). Bedragen niet optellen.

Is het hersteld

lopend. Nij Begun (2023): minstens 22 miljard euro over 30 jaar; versterking en schadeafhandeling lopen nog.

Wat volgde eruit

Bezuinigingen 2007 tot 2014 versterkt Gaswinning Groningen: Dijsselbloem verklaarde dat hij zich in 2014 bij het winningsniveau liet leiden door de begroting. Bron: bron.
Gaswinning Groningen oorzaak Vertrouwen in de overheid: Oud-commissaris Van den Berg tegen de enquêtecommissie: het vertrouwen van mensen is hollend de deur uit gegaan. Bron: bron.

Zie ook de reconstructie van de polycrisis.

Stop, bron, herstel

Stop. Stop met besluiten over winning waarin gasbaten zwaarder wegen dan veiligheid, zoals de enquête vaststelde.

Bron. Leg veiligheidsadviezen van de toezichthouder bindend vast, zodat een minister ze niet naast zich neer kan leggen zonder openbare motivering.

Herstel. Voer Nij Begun en de versterking uit zoals toegezegd. Een MKBA achteraf kan laten zien wat het uitstellen van het SodM-advies de samenleving heeft gekost.